Niegodność dziedziczenia – czym jest i kogo dotyczy?

Niegodność dziedziczenia – czym jest?

Niegodność dziedziczenia to instytucja, która w określonych sytuacjach daje możliwość pozbawienia określonej osoby prawa do dziedziczenia po konkretnym spadkobiercy. 

Spadek po zmarłym obejmuje zarówno majątek, jak i jego zobowiązania. Osoba uznana za niegodną dziedziczenia zostaje całkowicie pozbawiona udziału w spadku, jak gdyby nie dożyła momentu jego otwarcia.

Niegodność dziedziczenia – kogo dotyczy?

Sąd może uznać spadkobiercę za niegodnego, jeśli:

1. dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
2. podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności; 
3. umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego;
4. uporczywie uchylał się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową;
5. uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka[1].

W przypadku, gdy spadkobierca dopuści się choć jednego ze wspomnianych działań, to pojawia się podstawa do uznania go za niegodnego. Przy czym sąd po zbadaniu ma możliwość, ale nie jest zobowiązany, do uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.

Uznanie niegodności dziedziczenia

Spadkobierca uznany za niegodnego dziedziczenia jest traktowany tak, jakby nie dożył momentu otwarcia spadku, co wyklucza go z dziedziczenia ustawowego i testamentowego. Przy dziedziczeniu ustawowym w jego miejsce wchodzą spadkobiercy ustawowi, a przy dziedziczeniu testamentowym – osoby wskazane w testamencie (jeśli takowych nie ma, to brani są pod uwagę spadkobiercy ustawowi).

Co z zachowkiem? 

Jeśli spadkobierca został uznany za niegodnego dziedziczenia, to nie ma on prawa do zachowku.