Co można robić na zwolnieniu lekarskim w 2026 roku?

Podstawowym celem zwolnienia lekarskiego jest umożliwienie pracownikowi powrotu do zdrowia. Nie oznacza to jednak, że każda aktywność poza domem jest zabroniona. Od 13 kwietnia 2026 roku przepisy wyraźnie wskazują, że aktywnością niezgodną z celem zwolnienia są działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia albo rekonwalescencji. Zwykłe czynności życia codziennego nie są natomiast automatycznie uznawane za naruszenie zasad korzystania z L4. W praktyce oznacza to, że podczas zwolnienia lekarskiego możesz między innymi: wyjść do apteki po potrzebne leki, zrobić podstawowe zakupy spożywcze, udać się na wizytę lekarską lub rehabilitację, wykonywać niezbędne czynności związane z codziennym funkcjonowaniem, wyjść na spacer, jeżeli nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza i nie utrudnia powrotu do zdrowia. Każda sytuacja powinna być jednak oceniana indywidualnie. Inne aktywności będą odpowiednie dla osoby ze złamaną nogą, a inne dla pracownika przebywającego na zwolnieniu z powodu problemów ze zdrowiem psychicznym.

L4 z kodem „chory może chodzić” – co to właściwie oznacza?

Na zwolnieniu lekarskim lekarz może umieścić wskazanie dotyczące sposobu jego wykorzystywania:

Kod 1 – „chory powinien leżeć” – oznacza konieczność ograniczenia aktywności zgodnie z zaleceniami lekarskimi.

Kod 2 – „chory może chodzić” – oznacza, że stan zdrowia pozwala na określoną aktywność, ale nie daje nieograniczonej swobody.

Warto pamiętać, że kod 2 nie oznacza możliwości wykonywania dowolnych czynności. Przykładowo osoba przebywająca na L4 może wyjść po zakupy spożywcze, ale wielogodzinne zakupy rekreacyjne lub intensywny wysiłek fizyczny mogą wzbudzić wątpliwości, jeśli są niezgodne z celem zwolnienia.

Czy podczas L4 można wyjechać na wakacje lub do rodziny?

To jedno z najczęściej pojawiających się pytań dotyczących zwolnień lekarskich. Sam wyjazd poza miejsce zamieszkania nie musi oznaczać naruszenia przepisów. Kluczowe znaczenie ma jego cel, charakter oraz wpływ na proces leczenia. Przykładowo pobyt u rodziny, która pomaga choremu w codziennym funkcjonowaniu, może być uzasadniony. Podobnie zmiana miejsca pobytu związana z leczeniem lub rekonwalescencją. Inaczej może zostać oceniony wyjazd turystyczny połączony z intensywnym zwiedzaniem, imprezowaniem czy aktywnością fizyczną utrudniającą powrót do zdrowia. Ważne: Jeżeli podczas zwolnienia zmieniasz adres pobytu, pamiętaj o obowiązku poinformowania pracodawcy i ZUS o zmianie adresu w ciągu 3 dni. W razie wątpliwości warto wcześniej omówić planowany wyjazd z lekarzem prowadzącym.

Czy pracodawca może skontrolować pracownika na L4?

Tak. Pracodawca, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 ubezpieczonych, może samodzielnie kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnień lekarskich. W pozostałych przypadkach taką kontrolę przeprowadza ZUS. Kontrola ma na celu ustalenie, czy pracownik: nie wykonuje pracy zarobkowej podczas zwolnienia, nie podejmuje działań utrudniających leczenie lub rekonwalescencję, wykorzystuje zwolnienie zgodnie z jego przeznaczeniem. Kontrola może zostać przeprowadzona między innymi w miejscu zamieszkania pracownika, pod wskazanym adresem pobytu lub w miejscu wykonywania innej pracy. Pracodawca nie musi wcześniej informować pracownika o planowanej kontroli.

Co się stanie, jeśli kontrolujący nie zastanie Cię w domu?

Nieobecność w domu podczas kontroli nie oznacza automatycznie utraty prawa do świadczeń chorobowych. Pracownik może przecież przebywać na wizycie lekarskiej, w aptece lub wykonywać inne niezbędne czynności. Jeżeli kontrolujący nie zastanie Cię pod wskazanym adresem, przyczyny nieobecności powinny zostać wyjaśnione. Warto zachować dokumenty, które mogą potwierdzić uzasadnioną nieobecność, np. potwierdzenie wizyty lekarskiej. Pamiętaj również, że od kwietnia 2026 roku przepisy dokładniej regulują obowiązki osób przeprowadzających kontrolę oraz prawa kontrolowanych pracowników.

Czy można pracować podczas zwolnienia lekarskiego?

Co do zasady podczas L4 nie wolno wykonywać pracy zarobkowej. Dotyczy to nie tylko pracy na podstawie umowy o pracę, ale również innych form działalności zarobkowej. Nowe przepisy przewidują jednak wyjątek dotyczący czynności incydentalnych, których wykonania wymagają istotne okoliczności. Przykładowo jednorazowe podpisanie pilnego dokumentu lub wykonanie wyjątkowej czynności, której zaniechanie mogłoby spowodować poważne konsekwencje, nie musi zostać uznane za pracę zarobkową. Nie oznacza to jednak możliwości regularnego odpowiadania na służbowe wiadomości, obsługi klientów czy wykonywania bieżących obowiązków zawodowych. Co istotne, polecenie pracodawcy nie stanowi uzasadnienia dla wykonywania pracy podczas L4.

Jakie konsekwencje grożą za niewłaściwe korzystanie z L4?

Jeżeli podczas kontroli zostanie stwierdzone, że pracownik wykonywał pracę zarobkową lub podejmował aktywność niezgodną z celem zwolnienia, może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres objęty danym zwolnieniem. Jeżeli świadczenie zostało już wypłacone, może powstać obowiązek jego zwrotu na zasadach określonych w przepisach. W określonych sytuacjach niewłaściwe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego może również prowadzić do konsekwencji pracowniczych, w tym rozwiązania umowy o pracę. Nie oznacza to jednak, że każda nieprawidłowość automatycznie uzasadnia zwolnienie dyscyplinarne. Znaczenie mają okoliczności konkretnej sprawy oraz charakter naruszenia.

Czy można odwołać się od decyzji ZUS po kontroli L4?

Tak. Jeśli ZUS wyda decyzję o odmowie prawa do zasiłku chorobowego lub zobowiąże do zwrotu świadczenia, pracownik może skorzystać z przysługujących mu środków odwoławczych. Co do zasady od decyzji ZUS w sprawie zasiłku chorobowego można odwołać się do właściwego sądu za pośrednictwem ZUS w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. W odwołaniu warto przedstawić okoliczności sprawy oraz dowody potwierdzające, że zwolnienie było wykorzystywane zgodnie z jego celem. Mogą to być między innymi dokumentacja medyczna, zalecenia lekarza lub potwierdzenia odbytych wizyt.

Kontrola L4 – poznaj swoje prawa i obowiązki

Zwolnienie lekarskie ma przede wszystkim służyć odzyskaniu zdrowia. Nie oznacza jednak całkowitego zakazu wychodzenia z domu czy wykonywania podstawowych czynności. Przepisy obowiązujące od 13 kwietnia 2026 roku precyzują, jakie zachowania mogą zostać uznane za niezgodne z celem zwolnienia. Nadal jednak wiele sytuacji wymaga indywidualnej oceny. Masz wątpliwości dotyczące kontroli L4? Pracodawca zarzuca Ci niewłaściwe wykorzystywanie zwolnienia lub ZUS zakwestionował prawo do zasiłku? Skorzystaj z pomocy prawników współpracujących z Lexnonstop. Uzyskaj indywidualną poradę prawną i dowiedz się, jakie prawa Ci przysługują oraz jakie działania możesz podjąć w swojej sytuacji.